CEDAW – Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ là một trong 9 Công ước quốc tế về quyền con người được phê chuẩn bởi Liên hiệp quốc. Mục đích của CEDAW là nhằm thông qua các biện pháp cần thiết để xóa bỏ mọi sự phân biệt đối xử đối với phụ nữ dưới tất cả hình thức và biểu hiện. CEDAW được Đại hội đồng Liên hiệp quốc thông qua ngày 18-12-1979 và có hiệu lực từ 3-9-1981. Tính đến 2015, đã có 185 quốc gia thành viên ký (sign) và phê chuẩn (ratify) CEDAW.

Từ khi phê chuẩn Công ước CEDAW đến nay, Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả cụ thể trong việc thực hiện bình đẳng giới ở Việt Nam như: ban hành Luật bình đẳng giới, bổ sung các quy định về không phân biệt đối xử trên cơ sở giới trong các Luật, ban hành các kế hoạch hành động quốc gia nhằm đảm bảo bình đẳng giới,… Không thể phủ nhận vị trí của phụ nữ ở Việt Nam đã có những thay đổi tích cực trong bối cảnh hiện tại. Vậy cùng tìm hiểu CEDAW là gì và vì sao lại có tác động to lớn như vậy nhé:

  1. Nội dung CEDAW

CEDAW gồm có 3 phần chính:

-Công ước CEDAW gồm có Lời mở đầu và 30 điều:

+ Điều 1-5 và 24: đưa ra các định nghĩa, khái niệm “phân biệt đối xử” và những nghĩa vụ chung của quốc gia thành viên

+ Điều 6-16: quy định nội dung, lĩnh vực cụ thể về các quyền con người của phụ nữ như: quyền giáo dục, quyền việc làm, quyền chăm sóc sức khỏe, quyền lợi kinh tế và xã hội,…

+ Điều 17-23: quy định về Ủy ban CEDAW và thủ tục báo cáo.

+ Điều 25-30: điều khoản về thủ tục hành chính, dịch thuật và các vấn đề khác

-Các khuyến nghị chung/ Bình luận chung (General Recommendations – GRs): GRs là phần giải thích chính thức về những điều cụ thể trong Công ước hay những vấn đề hiện tại hay mới xuất hiện. Nếu coi Công ước CEDAW là một bản Hợp đồng, thì GRs chính là những phụ lục của Hợp đồng, khi quốc gia phê chuẩn CEDAW, nghĩa là đồng thời phải tuân thủ và thực hiện theo GRs này. Tính đến 2017, hiện có 36 GRs, và sẽ liên tục được bổ sung, cập nhật.

-Nghị định thư không bắt buộc (Optional Protocol – OP): với OP, quốc gia thành viên công nhận Ủy ban CEDAW được nhận và xem xét các thư kiến nghị được đệ trình từ cá nhân ở quốc gia thành viên – tuyên bố mình là nạn nhân của một vi phạm bất kỳ quyền nào nêu trong Công ước. Nghĩa là, một cá nhân từ quốc gia thành viên gửi thư khiếu nại, Ủy ban CEDAW được quyền xem xét giải quyết và yêu cầu quốc gia đó giải trình. Khác với GRs, Nghị định thư không bắt buộc là phần độc lập với Công ước CEDAW, Quốc gia thành viên khi phê chuẩn CEDAW có thể lựa chọn ký OP hoặc không.

  1. Cơ chế thực hiện CEDAW và báo cáo

Việt Nam trở thành quốc gia thành viên của CEDAW năm 1982 – là một trong những quốc gia phê chuẩn CEDAW sớm nhất. Sau khi phê chuẩn CEDAW – cũng giống như khi ký kết Hợp đồng, Nhà nước Việt Nam có nghĩa vụ thực hiện và báo cáo kết quả lên Ủy ban CEDAW bốn năm một lần.

Ủy ban CEDAW giám sát, theo dõi việc thực hiện CEDAW gồm 23 chuyên gia thực hiện chức năng giám sát thông qua: yêu cầu quốc gia thành viên trình báo cáo và tham gia vào cuộc đối thoại xây dựng với UB; đưa ra nhận xét kết luận (GRs); soạn thảo khuyến nghị chung.

Trong quá trình làm việc, ngoài báo cáo chính thức từ quốc gia thành viên, Ủy ban CEDAW sẽ xem xét báo cáo từ các cơ quan chuyên môn của Liên hiệp quốc và báo cáo từ các tổ chức phi chính phủ/ xã hội dân sự, sau đó sẽ có một cuộc đối thoại xây dựng với phái đoàn của quốc gia thành viên về những nội dung: trình bày giới thiệu báo cáo, thảo luận về nội dung, trao đổi quan điểm về những thách thức, khó khăn trong quá trình thực hiện.

Kết quả của quá trình đối thoại, Ủy ban CEDAW sẽ đưa ra nhận xét và khuyến nghị (Concluding Observations) – các kết luận này được ban hành cho từng quốc gia theo bối cạnh cụ thể của quốc gia đó. Chính phủ quốc gia thành viên phải có trách nhiệm xem xét, thực hiện những khuyến nghị này, và sau đó, báo cáo lại vào 4 năm sau.

Từ năm 1982, Chính phủ Việt Nam đã có 4 lần tham gia báo cáo:

  • 1986: Báo cáo lần 1
  • 2001: Báo cáo ghép lần 2+3+4
  • 2007: Báo cáo ghép lần 5+6
  • 2015: Báo cáo ghép lần 7+8

Xem toàn văn các báo cáo chính thức từ chính phủ VN:

http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?Lang=en&TreatyID=3&DocTypeID=29

Xem toàn văn các báo cáo từ các tổ chức phi chính phủ,

http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?Lang=En&CountryID=192

Xem toàn văn các nhân xét và khuyến nghị Ủy Ban CEDAW gửi nhà nước VN tại đây:

http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/TBSearch.aspx?Lang=en&TreatyID=3&DocTypeID=5

 

Source:

  1. https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=IV-8-b&chapter=4&lang=en
  2. http://www.ohchr.org/EN/HRBodies/CEDAW/Pages/Recommendations.aspx
  3. CEDAW and the Law: A Gendered and Rights-Based Review of Vietnamese Legal Documents through the Lens of CEDAW

 

 

 

1 Comment »

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.