Sơ lược về Nữ quyền (Feminism)

Không giống như những loại “học thuyết” khác, nữ quyền không hề lấy nền tảng khái niệm lý thuyết từ một sự phát triển lý thuyết nào hết. Ngoài ra thì cũng không có một cá nhân nào (như Marx, Mao hay Gandhi) đưa ra một định nghĩa cố định về nữ quyền không thay đổi cho chúng ta. Do vậy nên cũng sẽ không có một định nghĩa trừu tượng cụ thể nào về nữ quyền có thể áp dụng với mọi phụ nữ trong mọi thời điểm.

Vì vậy nên định nghĩa của nữ quyền có thể và sẽ thay đổi bởi vì nữ quyền được dựa trên những thực tế từ lịch sử và văn hóa, cũng như những mức độ hiểu biết, cách nhìn nhận và hành động.

Cũng giống như nước sẽ có hình dáng của cái cốc đựng nó, nữ quyền được thể hiện qua nhiều cách khác nhau dựa trên hoàn cảnh và vấn đề địa phương. Điều này có nghĩa là nữ quyền đã mang một định nghĩa riêng tại thế kỷ 17 (khi từ này lần đầu được sử dụng) và mang một nghĩa khác vào những năm 1990.

Nó có thể, và đang được định nghĩa theo cách khác nhau ở mỗi nơi trên thế giới và trong một nước bởi từng người phụ nữ khác nhau dựa vào giai cấp, gia cảnh, trình độ giáo dục, sự hiểu biết, … Thậm chí trong những nhóm phụ nữ giống nhau cũng có dòng ý kiến và tranh luận trái chiều về những suy nghĩ về nữ quyền, cụ thể hơn là về những lý do gốc rễ từ lịch sử giải thích cho sự tồn tại của chế độ phụ quyền và sự thống trị của nam giới, và cả về giải pháp cuối cùng để giải quyết cho những đấu tranh của phụ nữ cho một xã hội phi bóc lột không còn sự bất công về địa vị, tầng lớp, sắc tộc, và giới tính.

Tuy nhiên thì ta vẫn có hai định nghĩa (được chấp nhận bởi phụ nữ tới từ Bangladesh, Ấn độ, Nepal, Pakistan và Sri Lanka tại hai workshop Nam Á) về nữ quyền.

Ở định nghĩa thứ nhất, nữ quyền là “nhận thức về sự đàn áp và bóc lột phụ nữ trong xã hội, nơi công sở và trong gia đình nói chung, và hành động có ý thức để thay đổi tình trạng này.”

Định nghĩa thứ hai thì rõ ràng hơn một chút – “Nữ quyền là sự nhận thức về sự kiểm soát, bóc lột và đàn áp tới từ chế độ phụ quyền ở mức độ vật chất và ý thức hệ về công việc, khả năng sinh sản và tính dục của phụ nữ, trong gia đình, tại nơi công sở và trong xã hội nói chung, và hành động có ý thức thực hiện bởi cả nam lẫn nữ để thay đổi hoàn cảnh hiện trạng này.”

Dựa theo định nghĩa đơn giản và khá bao quát này, bất kì ai (phụ nữ hay đàn ông) nhận ra sự hiện diện của bất bình đẳng giới (sự phân biệt đối xử trên cơ sở giới), sự thống trị của nam giới và chế độ phụ quyền, và hành động chống lại những điều trên, thì là một nhà nữ quyền (feminist).

Những nhà nữ quyền nhận ra rằng, trên toàn thế giới, phụ nữ phải trải qua sự phân biệt đối xử không công bằng trong việc thỏa mãn những nhu cầu cơ bản như ăn uống, được chăm sóc sức khỏe, được đi học, đi làm và tham gia vào việc ra quyết định trong những tổ chức xã hội, văn hóa, tôn giáo, chính trị và kinh tế chỉ vì họ là phụ nữ.

Từ định nghĩa này ta có thể thấy rằng chỉ riêng sự nhận biết được về bất bình đẳng giới là không đủ, kèm theo đó còn phải có hành động để thách thức sự thống trị của nam giới.

Nhưng hành động này có thể ở bất kỳ hình thức nào. Ví dụ như một phụ nữ quyết định đi học và theo đuổi sự nghiệp, hay không chịu để mình bị xúc phạm, hay không để cho bản thân bị giới hạn bởi tập tục che mặt, hay quyết định không có con, đều là những hành động nữ quyền.

Nói theo cách khác thì bạn không cần phải thuộc về một nhóm cụ thể để làm một nhà nữ quyền, tuy nhiên để có thể làm bất cứ điều gì một cách hiệu quả thì ta nên đứng trong cùng một nhóm.

Dựa vào định nghĩa này thì đàn ông cũng có thể là những nhà nữ quyền, tuy nhiên thì một số người vẫn nghĩ rằng đây là một điều không thể bởi vì họ tin rằng nữ quyền phải được dựa theo trải nghiệm cá nhân trong việc bị phân biệt đối xử. Do đó họ chỉ chấp nhận nam giới là những người ủng hộ chứ không phải là những nhà nữ quyền.

Sự khác biệt chính giữa những nhà nữ quyền trước đây và những nhà nữ quyền thời nay là ở thời xưa, họ đấu tranh cho những quyền dân chủ của phụ nữ. Nó bao gồm quyền được đi học và đi làm; quyền được sở hữu tài sản; quyền được bầu cử; quyền được tham gia vào nghị viện; quyền được tránh thai, quyền được ly dị v.v.

Nói cách khác thì những nhà nữ quyền thời xưa đấu tranh cho sự cải cách về luật pháp và cho một chỗ đứng bình đẳng trong xã hội; những cuộc đấu tranh thời đó diễn ra bên ngoài phạm vi gia đình. Họ đã không nhìn chế độ phụ quyền như một hệ thống củng cố sự phục tùng của nữ giới.

Ngày nay, những nhà nữ quyền đã đi xa hơn nữa để kết thúc sự phân biệt đối xử ngoài việc chỉ yêu cầu cải cách về luật pháp; điều mà họ đang làm là hướng tới sự giải phóng cho phụ nữ.

Nữ quyền hiện nay bao gồm cả sự đấu tranh chống lại sự phục tùng của người phụ nữ với đàn ông trong gia đình; chống lại sự bóc lột trong gia đình; chống lại địa vị thấp kém bị duy trì của họ trong nơi làm việc, xã hội, văn hóa và tôn giáo của đất nước họ; và chống lại gánh nặng kép trong việc sinh nở và chăm sóc gia đình của họ.

Ngoài ra, nữ quyền thách thức ý niệm cho rằng tính nữ và tính nam là hai phạm trù được quyết định bởi sinh học, tồn tại hoàn toàn riêng biệt.

Vì vậy những nhà nữ quyền nhìn nhận rằng phụ nữ không những phải đấu tranh chống lại sự phân biệt đối xử mà còn phải  đấu tranh cho sự giải phóng và giải thoát khỏi mọi hình thức đàn áp bởi nhà nước, xã hội và bởi nam giới. Do phụ nữ đang là nạn nhân của sự bóc lột (vd: trả lương không công bằng, lương thấp), sự phục tục (vd: dưới sự nắm quyền của nam giới), sự đàn áp (vd: bạo lực) cho nên chúng ta, những người phụ nữ, đang ở một vị thế phải hiểu rõ những vấn đề mà những người phụ nữ khác đang gặp phải, và biết được rằng chúng ta phải khởi đầu một cuộc đấu tranh để thay đổi tình trạng của chúng ta, và của chính xã hội.

Source: What is Patriarchy? – Kamla Bhasin

Translator: DLinh

Leave a Reply