Từ đánh vợ đến đánh ghen: Bạo lực đối với phụ nữ được hợp thức hóa như thế nào?

Từ những hành vi, tập tục thời xa xưa như các cuộc truy sát phù thủy (witch hunt), phong tục thiêu sống góa bụa,… đến những hình thức bạo lực ở thời hiện đại như chồng đánh vợ, vợ đánh ghen với bồ,… bạo lực đối với phụ nữ không còn là một hiện tượng mới mẻ. Bất kể hình thức thế nào, bạo lực đối với phụ nữ luôn đi kèm với những lý do, lập luận về việc vì sao cô ta phải chịu đau đớn về thể xác và tinh thần. 

Những loại hình bạo lực khác nhau có thể được sử dụng để kiểm soát và khuất phục phụ nữ, thậm chí những hành vi bạo lực của đàn ông còn được hợp pháp hóa. Thực tế bạo lực đối với phụ nữ phổ biến đến nỗi Sylvia Walby gọi bạo lực của nam giới là “có hệ thống”. Bà viết: “Bạo lực của nam giới tạo nên một cấu trúc cho dù ở mỗi cá nhân lại có biểu hiện bạo lực khác nhau. Đây là hành vi mà cả nam giới và nữ giới đều có trải nghiệm, bất kể hình thức cá nhân và sự đa dạng rõ rệt. Bạo lực của nam giới được khoan hồng và hợp pháp hóa khi nhà nước không can thiệp vào, ngoại trừ một số trường hợp đặc biệt.” 

Bạo lực đối với phụ nữ là một trong những vấn đề đầu tiên được bàn luận và phân tích bởi phong trào phụ nữ quốc tế. Giới học giả nữ quyền đã lý thuyết hóa dạng bạo lực này theo nhiều cách, nhưng đều đồng ý ở điểm: bạo lực đối với phụ nữ tồn tại có hệ thống và được thể chế hóa.

Theo Mary Daly, những người cai trị phụ quyền (những người đàn ông có quyền lực) đã gây ra cuộc chiến chống lại chính bản chất của cuộc sống. “Tính chất của phụ quyền là tính chất của chiến tranh, và khoảng thời gian hồi phục và chuẩn bị cho cuộc chiến được gọi bằng một mỹ từ ‘hòa bình’.” Với Daly, tập quán thiêu sống những người phụ nữ góa bụa ở Ấn Độ, tập tục bó chân ở Trung Quốc, tập tục cắt bỏ bộ phận sinh dục của bé gái ở Châu Phi, những vụ truy sát phù thủy trong thời kì Phục Hưng ở châu Âu, diệt chủng nữ dưới hình thức khám phụ khoa và trị liệu tâm lí ở Mỹ là những ví dụ điển hình cho bạo hành và căm thù đối với phụ nữ, xảy ra ở những nền văn hóa khác nhau trên thế giới.

Phụ nữ đang đối mặt với những hình thái bạo lực rõ ràng: hãm hiếp và các hình thức xâm hại tình dục khác, nạo phá thai có giới tính nữ, tự sát do gia đình chồng bất mãn với của hồi môn (vấn nạn xảy ra ở Ấn Độ, Pakistan…), đánh đập vợ. Mới năm 2017, ở Nga, Chính quyền Putin đã phê duyệt phi hình sự hóa đối với bạo lực gia đình. Một bài báo của Nga ủng hộ động thái này có viết: “Những nghiên cứu khoa học mới đây cho thấy những cô vợ của những ông chồng hay nổi nóng nên có lý do để tự hào về những vết bầm tím. Các nhà sinh học đã phát hiện ra rằng những người phụ nữ bị đánh có một lợi thế giá trị: họ có xu hướng sinh con trai!” Những kẻ ủng hộ khác cũng rao giảng về câu tục ngữ Nga “Chàng có đánh thì chàng mới yêu”, tuyên bố bạo lực gia đình là chuyện của mỗi nhà, Nhà nước không được can dự. Ở Việt Nam, bạo lực gia đình cũng không được hình sự hóa. Quan niệm “đóng cửa bảo nhau”, “xấu chàng hổ ai” từ cả người trong cuộc lẫn những người lẽ ra phải có cái nhìn trung lập như các cán bộ hòa giải khiến cho bạo lực gia đình không được xử lý triệt để, dù có Luật phòng chống bạo lực gia đình.

3de84dd533c84e919ad73fdc3ee610a2

Biểu tình tại Nga: Tất cả những gì phụ nữ cần, là quyền con người cơ bản.

Cũng chính do bạo lực và cảm giác bất an luôn thường trực trong tâm trí phụ nữ, không ngạc nhiên gì khi họ phải chịu cảnh đóng mình ở nhà, bị bóc lột về mặt kinh tế và áp chế về mặt xã hội. Trong cuộc đấu tranh chống lại bạo lực ở cấp độ gia đình, xã hội và quốc gia, chúng ta cần nhìn nhận rằng trong nhiều trường hợp, quốc gia là một trong những nguyên nhân chính hình thành nên bạo lực và đứng sau những vụ bạo hành đối với phụ nữ được thực hiện bởi đàn ông trong gia đình, tại nơi làm việc và nơi sinh sống. Bởi những lí do này một phong trào phụ nữ nên tập trung vào những thách thức đối với người phụ nữ ở phạm vi cả trong và ngoài gia đình.

Tính chất phụ quyền trong các hành vi bạo lực đối với phụ nữ không chỉ được thể hiện qua việc đàn ông đánh đập hay tấn công tình dục phụ nữ mà còn có thể thấy được qua các hành vi của chính phụ nữ đối với nhau. Khi nói đến bạo lực đối với phụ nữ, cả thế giới chỉ tập trung nói đến bạo lực do đàn ông gây ra mà không nhìn nhận ra rằng một trong những hành vi bạo lực dã man nhất lại đến từ chính phụ nữ. Ví dụ điển hình cho các hành vi này là các vụ đánh ghen với vô vàn các hình thức: lột quần áo giữa đường, cắt tóc, xát muối ớt vào vùng kín, đánh hội đồng,…

đánh-ghen

Các vụ việc đánh ghen xảy ra phổ biến nhưng thường không được trình báo và không bị pháp luật trừng trị. Bởi lẽ, xã hội cho rằng một phụ nữ đánh ghen một người phụ nữ khác do nghi ngờ ngoại tình với chồng minh thì không phải là việc sai trái gì. Lý do là người thứ ba đã “dụ dỗ” người chồng, chen chân vào một mối quan hệ được pháp luật công nhận, do đó người vợ có “quyền” đòi lại công bằng cho cô ấy và các con (nếu có). Các vụ việc đánh ghen luôn nhân danh công lý, thường mặc định người chồng và người vợ đều là người bị hại, “tình địch” bị coi là kẻ ác. Nhân phẩm và cơ thể của người chồng trong hầu hết các trường hợp không bị xâm phạm hoặc xâm phạm không đáng kể, do “đàn ông ai chẳng thế”. Trong khi đó, “người tình” bị xỉ nhục và chịu nhiều hình thức bạo lực dã man. Sự thật, người (tự) phá hoại hạnh phúc gia đình là người chồng thường không được nhắc đến. Đàn ông được bảo vệ kể cả trong các trường hợp họ là tác nhân gây ra. Bởi lẽ, chế độ phụ quyền mặc định nam giới có bản chất đa thê nên họ dễ được thông cảm.

Như vậy, bất kể bạo lực đối với phụ nữ diễn ra ở hình thức nào, người ta luôn tìm ra được lý do thích hợp để hợp thức hóa bạo lực. Nếu tiếp tục nhìn nhận bạo lực xảy ra với phụ nữ là các vụ việc riêng lẻ, mang tính trường hợp, ngoại lệ, từ chối nhìn nhận đây là vấn đề có tính hệ thống và tiếp tục đưa ra các lập luận để tránh né xử lý, giải quyết thì bạo lực đối với phụ nữ sẽ còn diễn ra phổ biến và phức tạp hơn nhiều lần.

Source:

“Đóng cửa bảo nhau”: Tốt hay xấu?

What is Patriarchy? – Kamla Bhasin

 

Leave a Reply