Những điều bạn cần biết về Phụ quyền (Patriarchy)

Hiểu về chế độ phụ quyền thực sự đóng vai trò quan trọng trong việc giúp chúng ta hiểu hơn về những mối quan hệ đời thường giữa phụ nữ và đàn ông. Những mối quan hệ giới đang bị sai lệch bởi sự hiện diện của chế độ phụ quyền. Theo cách nói thông thường, thuật ngữ chế độ phụ quyền có nghĩa là sự thống trị của nam giới; từ này hiểu theo nghĩa đen là quy tắc của người cha trong gia đình hay “sự gia trưởng” và được sử dụng để nói đến một dạng “gia đình được cai trị bởi đàn ông” – một hộ gia đình đi theo sự gia trưởng mà trong đó phụ nữ, đàn ông trẻ tuổi, trẻ em, nộ lệ và người giúp việc đều nằm dưới quyền của một người đàn ông thống trị. Hiện giờ từ này được sử dụng hầu hết để nhắc tới sự thống trị của nam giới, những mối quan hệ quyền lực mà người đàn ông đàn áp người phụ nữ, và còn để biểu thị một hệ thống mà ở đó phụ nữ bị bắt phục vụ theo nhiều hướng khác nhau. Ở Nam Á, chế độ phụ quyền còn có các tên gọi khác như pitrsatta trong tiếng Hindi, pidarshahi trong tiếng Ursu và pitritoniro trong tiếng Bangla.

Sự đàn áp mà phụ nữ, mặc dù đến từ bất cứ tầng lớp nào trong xã hội, phải trải qua hàng ngày được thể hiện dưới nhiều hình thái khác nhau: từ sự phân biệt đối xử, coi thường, sỉ vả, kiểm soát, lạm dụng, đàn áp cho đến bạo lực trong chính gia đình hay nơi làm việc của mình và cả trong xã hội. Dù những chi tiết về mỗi trường hợp có thể khác nhau nhưng vấn đề là như nhau.

Chế độ phụ quyền không giống nhau ở tất cả mọi nơi. Bản chất của nó có thể khác biệt ở các tầng lớp khác nhau trong cùng một xã hội; trong các xã hội khác nhau và trong những giai đoạn lịch sử khác nhau. Ví dụ, trải nghiệm về chế độ phụ quyền của những phụ nữ thời xưa không thể giống với thời nay; nó cũng khác khi ta so sánh giữa một người Hindu là người dân tộc và người ở tầng lớp cao; giữa phụ nữ Mỹ và phụ nữ Ấn Độ. Từng hệ thống xã hội hay giai đoạn lịch sử khác nhau mang đến nhiều biến thể trong cách mà chế độ phụ quyền hoạt động cũng như những khác biệt trong xã hội và thực hành văn hóa. Tuy nhiên, nguyên lý cơ bản của nó vẫn giữ nguyên đó là: đàn ông nắm giữ hầu hết tài nguyên kinh tế cũng như những thể chế xã hội, kinh tế và chính trị.

Chế độ phụ quyền vừa là một cấu trúc xã hội vừa là một hệ tư tưởng hay một hệ thống niềm tin mà ở đó đàn ông được đặt ở cấp cao hơn phụ nữ. Các tôn giáo trên thế giới cũng đã góp phần quan trọng vào việc tạo ra và củng cố thêm hệ tư tưởng về chế độ phụ quyền. Họ đã truyền bá thêm về quan niệm rằng đàn ông thượng đẳng qua những câu truyện như: Eva được tạo ra từ xương sườn của Adam; hay người đàn ông là hình ảnh của Chúa… Thậm chí ngày nay, truyền thông hay cả hệ thống trường học vẫn hay tuyên truyền hệ tư tưởng phụ quyền bằng cách thể hiện rằng đàn ông có thế mạnh hơn trong những vị trí ra quyết định, và phụ nữ là những người nghiện mua sắm, phụ thuộc và đố kỵ. Hệ tư tưởng này đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì các hệ thống xã hội cũng như kiểm soát niềm tin của mọi người. Ví dụ, bằng cách hạ thấp và vật thể hóa phụ nữ, truyền thông đang khuyến khích bạo lực đối với phụ nữ. Hệ tư tưởng này còn đang tiếp tục bào chữa cho hành vi tương tự trong xã hội và những cấu trúc kinh tế xã hội. (Vật thể hóa là hành động đối xử, coi con người như đồ vật. VD: trong quảng cáo bia, cơ thể phụ nữ được miêu tả thành chai bia/ ly bia )

Thường thường, những khía cạnh dưới đây trong cuộc sống của phụ nữ và các xã hội có thể được coi là bị kiểm soát bởi sự phụ quyền:

Năng lực sản xuất và lao động của phụ nữ

Chức năng sinh sản của phụ nữ

Bản năng tình dục của phụ nữ

Quyền đi lại của phụ nữ

Tài sản và tài nguyên kinh tế

Các thể chế xã hội, văn hóa và chính trị

Khi phân tích những thể chế chính trong xã hội như gia đình, tôn giáo, luật, chính trị, giáo dục hay những thể chế kinh tế, truyền thông, những hệ thống kiến thức, thì ta thấy một điều khá hiển nhiên đó là chúng đều mang tính chất phụ quyền khi xét về bản chất, và hơn nữa còn là nền móng cho một chế độ phụ quyền. Hệ thống kiên cố và đã ăn sâu bắt rễ này khiến cho chế độ phụ quyền cảm tưởng như không thể bị lật đổ, cũng như được cho là điều tự nhiên.

Dưới chế độ phụ quyền, phụ nữ bị kiểm soát và khuất phục bởi nhiều hình thức khác nhau của sự cưỡng bức, và thậm chí đôi khi sự cưỡng bức đó còn được coi là hợp lý. Thực ra thì những người theo thuyết nam nữ bình quyền (feminists) tin rằng việc bạo hành phụ nữ không chỉ có ở khắp mọi nơi mà nó đã mang tính hệ thống trong các chế độ phụ quyền.

Cách thích hợp để tả sự kiểm soát của đàn ông với phụ nữ là sự thống trị gia trưởng. Ở đây ta thấy sự thống trị tuy nhiên nó cũng mang tính gia trưởng bởi phụ nữ được cung cấp nơi nương tựa, thức ăn và sự bảo vệ khỏi người bên ngoài. Sự thống trị gia trưởng có những khía cạnh mang tính đàn áp, tuy nhiên nó cũng bao gồm những nghĩa vụ chung và thường thường không được coi là mang tính đàn áp. Đây là lý do gây khó khăn cho việc nhận thức được điều này cũng như chống lại nó.

Source: Understanding Gender – Kamla Bhasin

 

Leave a Reply