Giới đang định hình mối quan hệ giữa nam và nữ như thế nào?

Nếu bạn trao các giá trị khác nhau cho vàng và bạc, thì bạn đang tự động định hình mối quan hệ giữa 2 vật thể đó; và đó cũng là cách xã hội định hình mối quan hệ giữa đàn ông và phụ nữ. Mối quan hệ dựa trên cơ sở giới được gọi là mối quan hệ giới.

“Thuật ngữ mối quan hệ giới đề cập tới sự tương quan về quyền lực giữa nam và nữ – được thể hiện qua hàng loạt các cách hành xử, quan điểm, tính đại diện, bao gồm phân công lao động, vai trò và nguồn lực giữa nam và nữ; cùng với những khả năng, thái độ, mong muốn, tính cách, cách hành xử và các đặc tính khác nhau khác được gắn cho mỗi giới. Mối quan hệ giới được cấu tạo và góp phần cấu tạo nên những tập quán và hệ tư tưởng này trong mối tương quan với các hệ thống cấp bậc xã hội như giai cấp, tầng lớp, chủng tộc. Các mối quan hệ giới phần nhiều có thể được coi là được xây dựng bởi xã hội (chứ không phải định hình bởi đặc điểm sinh học) và biến đổi theo thời gian và địa điểm.”

Cũng giống như giới, mối quan hệ giới không giống nhau giữa các xã hội hay giữ nguyên trong suốt lịch sử. Mối quan hệ này luôn biến động và thay đổi theo thời gian. Tuy nhiên, có thể khái quát hóa và nói rằng hầu hết các mối quan hệ giới trong là bất bình đẳng.

Quan điểm này thách thức giả thuyết cho rằng trong gia đình, mối quan hệ giữa người đàn ông và người phụ nữ rất hòa hợp, không có xung đột. Trên thực tế thì mối quan hệ này có cả sự hợp tác lẫn xung đột, sự hòa thuận cũng như bất hòa. Nói cách khác, có sự tồn tại của “chính trị” trong các mối quan hệ giới. Ở đây, thuật ngữ “chính trị” đề cập tới vai trò quyền lực trong bất cứ mối quan hệ nào. Bởi mỗi người sẽ được trao những mức độ quyền lực, thẩm quyền, quyền kiểm soát khác nhau (với những người khác, với nguồn lực hay việc đưa ra quyết định), những trò chơi quyền lực hay chính trị, dù theo một cách tinh vi hay rõ ràng, đều diễn ra giữa các giới ngay trong gia đình, nơi làm việc hoặc rộng lớn hơn là trong xã hội – giữa các giai cấp, tầng lớp và chủng tộc.

Xét về mặt lý thuyết, sự phân cấp về giới có thể là sự thống trị của bất cứ giới nào. Tuy nhiên, trên thực tế sự phân cấp này luôn hàm ý đàn ông là người thống trị còn phụ nữ là người bị trị. Một khía cạnh phổ biến của mối quan hệ giới giữa các nền văn hóa và xuyên suốt lịch sử gần đây là sự phục tùng của phụ nữ đối với đàn ông. Bởi vậy, mối quan hệ giới là mối quan hệ của bên thống trị và bên bị trị bao gồm cả sự hợp tác, ép buộc và bạo lực trong đó. Điều này diễn ra là bởi hầu hết xã hội đều theo chế độ phụ quyền hoặc bị thống trị bởi người đàn ông. Nói cách khác, trong phần lớn các xã hội, mối quan hệ giới về bản chất đều là phụ quyền, tuân theo luật lệ của chế độ phụ quyền – một hệ tư tưởng hay hệ thống xã hội mà ở đó, người đàn ông được đặt ở vị thế cao hơn người phụ nữ, nắm quyền thống trị và kiểm soát đối với phần lớn nguồn lực và thể chế xã hội.

Giới không chỉ định hình mối quan hệ giữa đàn ông và phụ nữ mà còn ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa những người đàn ông hay giữa những người phụ nữ. Ở Nam Á – nơi sự phân cấp về giới cực kì không bình đẳng, thì giới là yếu tố rất quan trọng, nắm vai trò chủ chốt. Ví dụ ở Bắc Ấn, mối quan hệ giữa bố cô dâu và bố chú rể là một minh chứng – bố chú rể được coi là ở vị thế cao hơn và xứng đáng nhận nhiều sự tôn trọng. Bố cô dâu luôn được coi là ở vị thế thấp hơn, phải khúm núm chỉ vì ông ta là bố của một cô gái.

Ví dụ của việc giới định hình mối quan hệ giữa những người phụ nữ là mối quan hệ giữa mẹ chồng – nàng dâu, em gái – chị dâu, chị gái – em dâu hay mối quan hệ giữa mẹ chồng – mẹ vợ. Trong tất cả mối quan hệ này, những người phụ nữ mà có liên quan trực tiếp với người chồng sẽ được đặt ở vị thế cao hơn so với những người có liên quan tới người vợ.

Thomas von Aquinas, một nhà lãnh đạo tài trí, một người theo đạo Thiên Chúa sống ở Đức khoảng 300 năm về trước, nói rằng phụ nữ như cỏ dại, mọc lên quá nhanh bởi họ chẳng có mấy giá trị. (Đàn ông dĩ nhiên là cây trồng, cây hái ra tiền trong thế giới ngày nay).

Để được coi là bình đẳng với đàn ông, phụ nữ phải giỏi gấp đôi đàn ông.

…May mắn thay, điều đó cũng không quá khó…

Source: Understanding Gender – Kamla Bhasin

Leave a Reply