Bóc lớp biểu tượng giày cao gót

24-high-heels.w710.h473.jpgMỗi năm một lần, đàn ông lại có một dịp để tham gia vào các cuộc thi với đề tài “thử làm phụ nữ”. Mục đích của các cuộc thi này thường là để khuyến khích đàn ông trải nghiệm những công việc mà hàng ngày họ không phải làm và hiểu được tâm trạng của giới kia trong 364 ngày còn lại. Năm nay, có một cuộc thi được tổ chức ở Hà Nội để thách thức đàn ông đi giày cao gót, chắc với thâm ý rằng nỗi đau thể xác do giày cao gót gây ra sẽ khiến những người đàn ông tham gia phải nhớ đến sự khốn khổ của phụ nữ phải trải qua (dù là khi phải đi giày cao gót lẫn khi phải gánh các công việc nhà). Gạt bỏ mục đích của cuộc thi này sang một bên, chúng ta hãy cùng nghĩ xem: vốn dĩ vì sao phụ nữ cứ phải đi giày cao gót làm gì cho mệt? Giày cao gót liệu có ý nghĩa gì sâu xa ẩn trong đó hay không?

Giày cao gót, dù là trong cuộc thi trên hay là trong tâm trí chúng ta, đã nghiễm nhiên trở thành biểu tượng của phụ nữ. Tuy rằng số lượng phụ nữ đi dép lê, giày đế bằng, giày thể thao… cũng nhiều không kém gì, nhưng giày cao gót được coi là thứ đồ gắn chặt với phụ nữ, mà còn là “phụ nữ đẳng cấp”, “phụ nữ đích thực”. Thậm chí, trong qui tắc ăn mặc của nhiều cơ quan, doanh nghiệp, phụ nữ bị bắt buộc phải đi giày cao gót tại nơi làm việc. Những hậu quả nghiêm trọng đôi giày này có thể gây ra cho ngón chân, cổ chân, khớp đầu gối, xương sống, kinh nguyệt… không còn là những phát hiện y học mới mẻ. Vậy điều gì đã khiến xã hội bất chấp mà xây dựng lên mối liên hệ vững chắc cho “phụ nữ” và “giày cao gót”?

Quay ngược dòng lịch sử, vào khoảng thế kỉ 15, giày cao gót là vật dụng phổ biến của những người đàn ông cưỡi ngựa. Gót cao giúp cho họ có tư thế vững vàng khi bắn cung. Những người đàn ông thuộc tầng lớp quý tộc cũng bắt chước theo họ, nổi tiếng nhất là Vua Louis XIV của Pháp. Dần dà, đôi giày này trở nên phổ biến với cả những quý bà muốn thể hiện địa vị cao quý của mình.

tumblr_lkzid3Jvkb1qggdq1.jpg

Thế nhưng, vào thời kì Khai sáng, con người bắt đầu chấp nhận những khái niệm về lí trí. Đàn ông được coi là sinh vật lí trí. Vì thế, họ không thể tiếp tục sử dụng những đôi giày “không thực tế”, “khó sử dụng” này. Họ cần phải đứng trên những đôi giày bằng phẳng giúp họ có thể đứng lên, đi lại và tranh luận về các vấn đề triết học, xã hội… Còn phụ nữ, do được coi là không có lý trí, tiếp tục mang những đôi giày này. Vào thế kì 19, ngành công nghiệp khiêu dâm càng làm tô đậm thêm hình ảnh phụ nữ gắn liền với giày cao gót.

Cũng như khi các quý bà thuộc tầng lớp thượng lưu học theo các quý ông mang giày cao gót, lí do vì sao phụ nữ thời nay đi giày cao gót vẫn không thay đổi nhiều: bởi vì “quyền lực”. Giày cao gót ở xã hội hiện đại là biểu trưng cho quyền lực và tính dục nữ tính. Ở một khía cạnh nào đó, nó là biểu trưng cho quyền lực thông qua tính dục. Khi một phụ nữ đứng trên đôi giày cao gót, ngực, hông và mông của cô ấy sẽ tạo ra điểm nhấn, nhằm thu hút ánh nhìn của người khác, mà chủ yếu là của đàn ông. Thực vậy, trang phục của phụ nữ nói chung luôn cố gắng phô bày các đặc điểm tính dục thứ cấp (nghĩa là những bộ phận cơ thể phát triển sau khi dậy thì). Giống như giới trẻ thường truyền tai nhau câu “Em đẹp thì em có quyền”, quyền lực và đặc quyền của phụ nữ trong xã hội phụ quyền cũng chỉ được trao trong các điều kiện hạn chế như vậy. Họ có quyền lực không phải vì năng lực trí tuệ hay vì sức khỏe mà vì khả năng thu hút giới kia. Nói cách khác, đàn ông có thể cảm thấy quyền lực khi họ thông minh hay khỏe mạnh, phụ nữ sẽ thấy quyền lực khi họ “được” nam giới để mắt đến. Như vậy, nếu nhìn từ một góc độ khác (có phần tiêu cực), giày cao gót thậm chí có thể được xem như là một biểu tượng của bất bình đẳng giới.

Tại liên hoan phim Cannes 2015, từng có anh bảo vệ từ chối cho những phụ nữ không mang giày cao gót vào tham dự, khiến cho cả thế giới lên tiếng phản đối. Năm sau, Julia Roberts chẳng ngần ngại bước trên thảm đỏ bằng chân trần để thể hiện quan điểm: phụ nữ muốn đi gì thì kệ họ, đồ tôi mang trên người không thể cản trở quyền con người của tôi, cho dù đó là quyền đi làm hay quyền đi lại. Hơn hết, không một thứ quần áo, giầy dép nào có thể thể hiện hết sự phong phú, đa dạng của phụ nữ. Cái được coi là biểu tượng cho phụ nữ, có chăng chỉ là biểu tượng cho một ý niệm hạn hẹp và có phần méo mó về tính dục phụ nữ mà thôi.

*Bài viết không nhằm mục đích đả kích bất cứ ai hay đồ vật gì. Ai thích đi giày cao gót xin cứ đi. Con người có quyền tự do lựa chọn.

Leave a Reply